//////

PRACE FELIKSA KONA

Warto przypomnieć, że wybitny rewolucjonista Feliks Kon (30 V 1864—28 VII 1941), skazany w 1885 r. w pro­cesie 29 proletariatczyków na katorgę w Kraju Zabajkalskim, w czasie pobytu na wygnaniu zajmował się również działalnością naukową. W roku 1890 został prze­niesiony do Jakucka, gdzie rozpoczął intensywne badania antropologiczne i etnograficzne i gdzie nawiązał kontakt z oddziałem wschodniosyberyjskim Rosyjskiego Towarzy­stwa Geograficznego. W Jakucku też rozpoczął publiko­wanie swych prac w wydawnictwie tego oddziału. Dzięki tym pracom uzyskał pozwolenie na tzw. wolne osiedlenie się w Irkucku. Z kolei przeniósł się do Bałagańska nad Angarą, a wreszcie do Minusińska nad górnym biegiem Jeniseju, dziś w Kraju Krasnojarskim. Tutaj w 1899 r. opublikował rezultaty swoich badań fizjologicznych nad Jakutami w pracy pt. Fizjologiczeskije i biologiczeskije dannyje o Jakutach. Praca ta została wysoko oceniona  w wymienionej wyżej monografii o Jakucji.

NIE TYLKO BADANIA ETNOGRAFICZNE

W czasie pobytu na Syberii Sieroszewski nie ograni­czał się wyłącznie do badań etnograficznych. Jak podaje monumentalna monografia Jakutia, wydana przez Akade­mię Nauk ZSRR w 1927 r., Sieroszewski dokonał też od­krycia rud żelaza w okręgach kołymskim i wierchojańskim. Wspomina też o jego zbiorach botanicznych. Wymieniona monografia cytuje Polaka wielokrotnie. Stawia go na równi z wybitnymi etnografami i bada­czami ludów Azji Północno-Wschodniej, W. Bogorazem (1865—1936) i W. Jochelsonem (1855—1940), zaś książką jego nazywa „kapitalną pracą”.Wkrótce po powrocie do kraju Sieroszewski został ponownie aresztowany, lecz na interwencję uczonych ro­syjskich zwolniono go. Niemniej jednak wobec groźby ponownego zesłania, Rosyjskie Towarzystwo Geograficzne, aby temu zapobiec, powierzyło Sieroszewskiemu przepro­wadzenie badań etnograficznych wśród różnych plemion Dalekiego Wschodu, głównie wśród Ajnów. Przy tej oka­zji, w latach 1902—03 Sieroszewski zwiedził Mongolię, Mandżurię, Chiny, Japonię, Sachalin, Koreę. W roku 1904 przez Indie, Cejlon i Egipt powrócił do Europy. W ten sposób, łącznie z jego późniejszymi podróżami do Ame­ryki, można stwierdzić, że poznał niemal cały, oprócz Australii świat, szczególnie zaś dobrze Azję i że można go uważać za jednego z najwybitniejszych podróżników polskich. Podróże te znalazły odbicie w jego twórczości literackiej i zapewniły mu miejsce w literaturze, jako temu, który do tematyki swojskiej wprowadził powiew dalekiego świata.

SYSTEMATYCZNE BADANIA KULTURY

W obwodzie taltyńskim Jakuckiej ASRR, gdzie rozpo­czął pracę nad tym słownikiem, istnieje szkoła nosząca jego imię. Rówieśnik Piekarskiego, głośny pisarz Wacław Siero­szewski (Sirko; 26 IX 1858—20 IV 1945), należał również do najwybitniejszych znawców Jakucji. Zesłany w 1878 r. na Syberię za udział w organizacji socjalistycznej L. Wa­ryńskiego, spędził na wygnaniu 15 lat, głównie w Jakucji, między innymi w obwodzie kołymskim i w Wierchojańsku. Osiedliwszy się wśród Jakutów zasymilował się wśród nich do tego stopnia, że pojął nawet według zwyczajów jakuckich żonę. Ułatwiło mu to niewątpliwie dogłębne poznanie ich zwyczajów i kultury. Podobnie jak wymie­nieni poprzednio zesłańcy rozpoczął systematyczne bada­nie kultury Jakutów, rezultatem czego było powstanie szeregu znakomitych prac etnograficznych oraz nawiąza­nie współpracy ze wschodniosyberyjskim oddziałem Ro­syjskiego Towarzystwa Geograficznego w Irkucku, którego członkiem został niebawem. Już za pierwszą swoją pracę, przedstawioną w 1893 r., zatytułowaną O Jakutskich pieśniach i piewcach, drukowaną w tomie XXIV „Izwiestii oddziału wschodniosyberyjskiego Rosyjskiego Towa­rzystwa Geograficznego, Sieroszewski otrzymał złoty me­dal tego towarzystwa .

PUBLIKACJE PIEKARSKIEGO

Piekarski publikował też w „Peterpianns Geographi- sche Mitteilungen” (rocz. 1910, t. II, szkic pt. Uber die Siedlungen der Jakuten). Po polsku opublikował między innymi Przysłowia i przypowiastki jakuckie („Rocznik Orientalistyczny”, t. II, 1925, s. 190—203) oraz Zagadki jakuckie (tamże, t. IV, 1926, s. 1—59). Był zresztą stałym współpracownikiem „Rocznika Orientalistycznego” i człon­kiem honorowym Polskiego Towarzystwa Orientalistycz­nego. W liście do profesora Kotwiczą pisał, że „…w pol­skiej szacie myśli moje brzmią lepiej i wyraźniej”.Do Polski nie powrócił, czuwając osobiście do końca nad wydaniem swego wielkiego słownika jakuckiego. Jako wybitny znawca Jakucji został w 1923 r. powołany na członka działającej przy Akademii Nauk ZSRR Komisji dla badania Republiki Jakuckiej. W roku 1927 został członkiem korespondentem Akademii Nauk ZSRR, a w 1931 r. jej członkiem honorowym. Zmarł w Leningra­dzie do ostatka pracując nad tomem dodatkowym swego słownika.

GŁÓWNE OSIĄGNIĘCIE

Jednocześnie Piekarski rozpoczął pracę nad słownikiem jakuckim, który miał stać się z czasem głównym osiągnię­ciem jego życia. W roku 1899 ukazał się w Jakucku pierwszy próbny zeszyt tego słownika, który zwrócił na Piekarskiego uwagę rosyjskich kół naukowych i przyczy­nił się do zwolnienia go z zesłania w 1905 r. oraz do umożliwienia mu dalszej pracy nad słownikiem w Peters­burgu. Wcześniej jednak jeszcze brał dwukrotnie udział, jako etnograf, w ekspedycjach naukowych do Syberii Wschodniej — w latach 1894—96 w zorganizowanej przez wschodniosyberyjski oddział Rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego tzw. ekspedycji jakuckiej (niekiedy zwa­nej ekspedycją Sibiriakowa od nazwiska przemysłowca, który ją finansował) oraz w 1904 r. w ekspedycji nelkanajańskiej. Jednym z rezultatów tej ostatniej wyprawy była opublikowana w 1913 r. w Petersburgu praca pt. Oczerki byta priajanskich Tunguzów.

PRACA W MUZEUM ZOOLOGICZNYM AKADEMII NAUK

Wkrótce po przyjeździe do Petersburga Czerskiemu zaproponowano też stałą pracę w Muzeum Zoologicznym Akademii Nauk, gdzie przepracował ok. 6 lat, biorąc jed­nocześnie żywy udział w życiu naukowym stolicy oraz publikując dalsze prace między innymi uzupełnienia do tomu trzeciego wersji rosyjskiej dzieła K. Rittera (Ziemlewiedienije Azji).Pod koniec 1890 r. Akademia Nauk zaproponowała Czerskiemu podjęcie nowej wyprawy na daleką północ Syberii Wschodniej w celu naukowego zbadania mało wówczas znanych rzek — Kołymy, Indygirki i Jany. Czer­ski, mimo złego stanu zdrowia, z zapałem podjął się tej misji, sądził bowiem, że sześcioletni spokojny pobyt w Petersburgu zniwelował skutki ciężkich przeżyć w Ir­kucku i że podoła zadaniu.

Turystyka rodzinna

Jeśli podróżować, to najlepiej z kimś bliskim. A to dlatego, że taka rodzinna turystyka daje o wiele więcej przyjemności niż wszystkie inne formy działania, jakie weźmiemy pod uwagę. Dzieje się tak dlatego, że w trakcie samotnej podróży bardzo rzadko mamy możliwość podzielenia się swoimi wrażeniami z podróży, czy też innymi tego typu elementami z innymi ludźmi. Zaś, gdy w trakcie zwiedzania i innych zajęć właściwych turystyce towarzyszą nam bliscy ludzie, którzy dzielą z nami przyjemność zwiedzania oraz wszystkie inne powiązania tego typu, nasza satysfakcja jest znacznie większa. Ponadto, jadąc na wycieczkę całą rodziną jesteśmy w stanie bez większych problemów zaoszczędzić sporą ilość pieniędzy, a przy tym rozerwać się znacznie lepiej, niż przy innych formach wypoczywania. Jeśli więc zależy nam na naprawdę dobrym spędzeniu czasu podczas wakacji za miastem, czy też dalekiej, zagranicznej podróży, to zdecydowanie warto postawić na działanie turystyczne prowadzone wraz z członkami rodziny, bo to się nam po prostu opłaci i przyniesie wiele przyjemności pod każdym względem.

Czym jest turystyka?

Słowa turystyka używamy w bardzo wielu kontekstach. Pojawia się ono, gdy mówimy o podróżowaniu, zwiedzaniu oraz innych tego typu aktywnościach. Warto jednak przytoczyć prawdziwą definicję tego zjawiska i zrozumieć, jak możemy rozumieć turystykę w praktyce. Możemy powiedzieć więc, że turystyka to ogół działań, które powiązane są z naszym życiem pod wieloma względami. Najważniejszym jest jednak ten powiązany z przemieszczaniem się w przestrzeni na mniejsze, lub większe odległości w celach poznawczych oraz podróżniczych. Turysta więc jest tym, kto szuka wrażeń i ciekawych zjawisk, chcąc lepiej poznać świat go otaczający – zarówno ten dalszy, jak i bliższy. Definicja ta z całą pewnością uznana być może za doskonale zrozumiałą, bo wszyscy, tak naprawdę, doskonale wyczuwamy, czym turystyka jest w praktyce. A jeśli chcemy prowadzić działania powiązane z turystyką na szerszą skalę, to musimy się doskonale zastanowić nad tym, jak to zrobić w praktyce, by mieć pewność, że osiągniemy w pełni zadowalające efekty, a nasza podróż będzie doskonała w każdym calu, o jakim pomyślimy.

Apartamenty dla wymagających

Są wśród nas tacy, którzy poszukują dla siebie zawsze najbardziej komfortowych i ekskluzywnych miejsc noclegowych podczas wakacyjnych wyjazdów. Oczywiście, jest to bardzo dobre pod każdym względem rozwiązanie, z którego zdecydowanie warto skorzystać, jeśli tylko nas na nie stać. Co jednak w momencie, gdy chcemy, by nocleg był komfortowy, a jednocześnie zależy nam na tym, by warunki były kameralne? Dla gości o takim właśnie profilu oczekiwań, wiele miejsc turystycznych przygotowało noclegi w niezwykle komfortowych apartamentach, które dają idealny komfort, są doskonale ulokowane, a przede wszystkim, dają znacznie więcej prywatności. Takie apartamenty, które znaleźć możemy choćby w nadmorskich miejscowościach, są wyposażone w cały niezbędny sprzęt niezbędny do realizacji podróży, jak i w dobrą kuchnię i dodatkowe elementy z zakresu SPA. Spodziewać się na przykład możemy prywatnego jacuzzi, czy też sauny, a nawet basenu. Warunki są więc niezwykle komfortowe i luksusowe, w związku z tym na pewno warto na nie postawić w każdej sytuacji.

Noclegi pod namiotem

Chyba każdy z nas ma za sobą przygodę pod namiotami. Kiedyś noclegi na polach namiotowych cieszyły się bardzo dużą, lub też wręcz olbrzymią popularnością. Obecnie jednak wiele osób gardzi namiotowymi noclegami, podczas gdy wakacje pod namiotem tak naprawdę wielu z nas dostarczały wspaniałych wspomnień. Nic więc dziwnego, że obecnie pola namiotowe znajdują się jedynie w pewnych miejscach w Polsce. Nadal spanie pod namiotem popularne jest w takich miejscach jak Mazury czy też Tuchola. Jednak coraz więcej osób wybiera mimo wszystko albo jachty albo też domki czy hotele i agroturystykę. Co nie zmienia faktu, że popularność namiotów jest wciąż duża wśród miłośników kajakarstwa. Obecnie rozrywka ta w Polsce rozwija się naprawdę bardzo szybko i coraz więcej osób pływa kajakami. Jednak trzeba pamiętać o tym, że w Polsce istnieją jeszcze trasy, które przez kilkadziesiąt kilometrów nie są obstawiane i to właśnie w takich miejscach najczęściej nocuje się pod namiotem. Zresztą co to za spływ kajakowy, w którym nie uczestniczy się w nocowaniu pod namiotem. Jest to przecież jedna z największych atrakcji takiego spływu kajakowego.

PRÓBA STUDIUM ETNOGRAFICZNEGO

W grudniu następnego roku przedstawił pracę O związkach małżeńskich Jakutów, a w 1895 r. swoją głośną monografię o Jakutach, nazwaną przez niego skromnie „próbą studium etnograficznego”. Uchwałą za­rządu Rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego przystą­piono niezwłocznie do wydania tych „wspaniałych” według określenia P. Siemionowa-Tienszańskiego mate­riałów i w 1896 r. nakładem towarzystwa ukazał się pierwszy tom monografii zatytułowanej Jakuty, obejmu­jącej 719 stron, 168 rysunków i mapę. Tom drugi nie ukazał się dotąd, jednak materiały do niego znajdują się w archiwum Wszechzwiązkowego Towarzystwa Geogra­ficznego. Za tę pracę, za wstawiennictwem Rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego, Sieroszewski uzyskał osta­tecznie pozwolenie na powrót do kraju. W Polsce po raz pierwszy ukazała się ona w Warszawie w 1900 r. pt. 12 lat w kraju Jakutów.

OWOC 50 LAT PRACY

Po przyjeździe do Petersburga Piekarski otrzymał pracę w dziale etnograficznym Muzeum im. Aleksandra III, a następnie w Muzeum Antropologii i Etnografii Akademii Nauk, którego z czasem został kustoszem. Pod auspicjami Akademii Nauk rozpoczęły się teraz inten­sywne prace nad słownikiem jakuckim, którego pierwszy zeszyt w wydaniu akademii ukazał się w 1907 r., ostatni zaś, trzynasty, w 1930 r. Słownik ten, owoc 50 lat pracy Piekarskiego, wydany w trzech dużych tomach, stał się najobszerniejszym słownikiem wydanym dla któregokol­wiek z ludów tureckich (oprócz Turków osmańskich) i przyniósł Piekarskiemu uznanie międzynarodowe. Wcześniej jeszcze, w 1916 r. Piekarski wydał krótki słownik rosyjsko-jakucki. Poza pracami słownikowymi uczony opublikował wiele prac etnograficznych w trzech języ­kach: polskim, rosyjskim i niemieckim. Szczególnie warto wspomnieć o dużym, trzytomowym wydawnictwie Wzory twórczości ludowej Jakutów, publikowanym przez Akade­mię Nauk sukcesywnie w latach 1907—17.

SŁAWA EDMUNDA PIEKARSKIEGO

Ogromną sławę, zwłaszcza w Związku Radzieckim, zyskał dzięki swym monumentalnym pracom etnograficz­nym i językoznawczym Edward Piekarski (13 X 1858— 29 VI 1934). Skazany w 1881 r. za działalność rewolucyjną przez sąd wojenny na 15 lat ciężkich robót, ze względu na młody wiek uzyskał zamianę katorgi na zesłanie do Ja­kucji, gdzie spędził 24 lata, a więc dwa razy dłużej niż Sieroszewski. Tutaj, podobnie jak Szymański i wielu innych zesłańców polskich, zajął się pracą naukową, prze­prowadzając badania nad Jakutami i ich językiem. Pierw­szym rezultatem tych badań była ogłoszona jeszcze anoni­mowo (ze względu na cenzurę), praca pt. Jakutskij rod do i pośle prichoda russkich, która została umieszczona w Pamiatnoj kniżkie Jakutskoj Obłasti na 1896 god.

SZKICE Z SYBERII

Szczególną popularność przyniosły mu po mi­strzowsku skreślone dwutomowe Szkice z Syberii, które doczekały się wielu wydań. Były też tłumaczone na kilka języków europejskich, najwięcej jednak przekładów uka­zało się po rosyjsku i niemiecku. Oprócz wymienionych wyżej prac Szymański ogłosił po polsku w 1910 r. w Kra­kowie pracę czysto etnograficzną pt. Z jakuckiego Olimpu. Wcześniej jeszcze, w czasie jego pobytu na Syberii, uka­zała się w 1894 r. we Frankfurcie nad Odrą jego praca pt. TJnter Ansiedlem und Versćhickten. Miał też podobno zamiar wydać pracę pt. Ziemia Jakucka i jej mieszkańcy. Część rękopiśmiennych materiałów Szymańskiego znaj­duje się w Archiwum PAN.